NUG Cozah Cu Vacung Paduh A Si Ko Cang CDM Tuahtu Hna Zei A Rel Hna Lo Ning Le A Zohbeh Hna Ning A Fak Tuk

NUG Nih CDMers An Hmuh Dan le An Zohkhenh Ning Hi Ai Ma Ti lo CDMers a bawmh ballo mi NUG nih Donzuk asi mi Non CDM rual cu Laksawng tampi pek nan si lai, Nan nunnak khumzual asi lai tiah 20.12.2022 ah an thanh. CDMers asi lomi vialte cu Dantat le azizut nan si lai tiah 15.9.2022 ni ah NUG nih an thanh. CDMers hi thih si dinh an kan duh cu asi lai lo dah? NUG hi Policy le thanhca cu tampi an chuak cang ko nain CDMers caah ei chuak mi Policy le bawmhnak aum ballo.Hi NUG Policy, 2 hi Uico le Meheh, TI le Mei bangin aa ralkalh mi asi. NUG Charter 1 le 2 bantuk an si. Charter 1 ah Pine nawlngeihnak a pek i Charter 2 ah Bahu nawlngeihnak full in a pek. Aa ralkalh mi Upadi 2 a um ahcun pakhat thah phung asi. Nain CDM vs Non CDM ah siseh, Charter 1&2 ah siseh, an thah mi Upadi aum lo. An pahnih in an hman ve ve.

NUG upadi hi vainam he lentecelh a lawh cang. Karenni ah a buaibai tuk caah Karenni nih NUG tlak lak in tluk lakin an lamh ve.CDMers cu NUG nih bawmh cawk kan si lo ti kan hngalh. Kan i lungsak ko nain Non CDM kong NUG Policy cu a poi ko. Hlan lio ah NUG nih Budget USD 300 leng an ngeih nain, CDMers bawmh aum ballo. An bawmh mi a um ko nain anmah naihniam le Sahlawh lawng an si. Duhdan ngeih mi le thleidan ngeih mi NUG CDMers bawmhnak asi ko. Tutan ah USD 100 million aum tiah Media ah NUG nih an phuang nain CDMers bawmhnak aum lo. Aum ko an ti ahcun anmah minung lawng an bawmh hna I asi lai. CDMers tam deuh cu Khuaram le Pengtlang nih cawmmi kan si hna.

Bia a leng mi a um rih. 2022 ah CDM bawmhnak USD 136 million aum ti asi. A um maw tiah kan hal han tikah cunglei nih nawl pek asi lo an kan ti. Cunglei loin kan tuah khawh mi aum lo tiah NUG upa le luban kip nih an kan ti. Aw si ne seh, hlan lio zong an kan bawmh bal tung lo kan ti ko i, kan u lungsak ko.Phaisa an kan bawmh lo zong ah ṭuanvo tal cu kan lak hna seh tiah CDMers nih cun an duh. Ramri le ramdang ah aa dawr mi CDMers hna tlaih an tawn tikah NUG upa le MPs an chawnh hna, an mui a deh ti lo. Tirawl le eidin, din awk ti tiang an mah tein i liam asi. Ramdang kalnak cu NUG upa le an sahlawh CDMers caa lawng ah an tuah i, CDMers sawhsawh cu vansang au in mi khuaram ah an um.

NDAA bawmhnak ah CDM min aa tel an kan ti le aa tel than lo an kan ti hoi. NDAA bawmhnak USD 136 million ah CDMers bawmhnak hi USD 10 million tal hi cu a tlawm bik asi awk asi. A um hlei lo ahcun zeitiawk ṭha ve hlah.Pau Dohthlen tu phu 4 kan um. Mipi, CDMers, GZ Ralkapbu le NUG kan si. Mipi nih sandah kan piah, ngunkhuai kan pek lo caah MAH nih thlakhat ah USD 1 billion a sung. Phu 4 ah a rian aa liam lo mi, a firkhut mi bawmhnak phaisa a vaivuan tu hi NUG lawnglawng an si ko. Cozah na si ko a ti tu ram um ding in a tuah khawh lo. CDMers le Non CDMers kong ah NUG Rianṭuan Ningcang Hi aa ma deuh rua lo. (Or) Dum Chung Chuak Zilmai Duh Loin Mi Dum Ah Donzuk Kawltu NUG an siko. Vadang le nu dang ṭang pomh hmang NUG Vacung paduh NUG asi ko cang ko lo maw?

Credit: Joseph R. Thang

Author: Salai Ephraim